Gjithnjë e më shumë të rinj po humbin jetën nga sindroma e vdekjes së papritur kardiake (SADS) – një gjendje e rrallë, por fatale, që shpesh godet pa paralajmërim. Rasti i Luca Quinn (30 vjeç), i gjetur pa shenja jete në apartamentin e tij në Londrën perëndimore, ka rikthyer vëmendjen te kjo sindromë. Sipas familjarëve dhe miqve, ai nuk kishte shfaqur probleme të njohura shëndetësore. Miku i tij i fëmijërisë, Jed Pomeroy, i tha The Independent se humbja ishte tronditëse dhe e pashpjegueshme, duke theksuar se “zemra e tij thjesht ndaloi”.
Raste të ngjashme janë shënuar edhe te të rinj të tjerë, përfshirë Poppy Eagle (20 vjeç) dhe atletja Natalie Black (19 vjeç), të cilat vdiqën papritur pa simptoma të qarta. Edhe në sportin profesionist janë regjistruar incidente alarmante: futbollisti uruguaian Juan Izquierdo humbi jetën nga një aritmi pas infeksionit viral; kapiteni i Luton Town, Tom Lockyer, mbijetoi një atak; ndërsa Christian Eriksen u rrëzua gjatë Euro 2020 nga një fibrilacion ventrikular i pazbuluar.
Çfarë tregon studimi suedez dhe cilat janë shenjat paralajmëruese?
Një studim nga Universiteti i Göteborgut analizoi 903 raste të vdekjes së papritur kardiake te moshat 1–36 vjeç (2000–2010) dhe zbuloi se 22% lidhen me SADS, me moshë mesatare vdekjeje 23 vjeç dhe predominancë te meshkujt. Më shumë se gjysma e viktimave kishin përjetuar simptoma paraprake që shpesh nënvlerësohen: rrahje të shpejta të zemrës, të fikët, gulçim, të përziera, të vjella apo shenja infeksioni. Rreth 1/3 kishin kërkuar ndihmë mjekësore në 6 muajt para vdekjes. Autorja kryesore, Matilda Frisk Torell, thekson se njohja e hershme e këtyre sinjaleve mund të ndihmojë identifikimin e personave në rrezik dhe bën thirrje për më shumë kërkime mbi rolin e faktorëve gjenetikë, psikiatrikë dhe infektivë.
Ekspertët paralajmërojnë se, ndonëse SADS mbetet e rrallë, simptomat “e vogla” nuk duhen injoruar. Në një panoramë më të gjerë, rritja e obezitetit, hipertensionit dhe diabetit po shoqërohet me shtim të sëmundjeve kardiovaskulare edhe te të rinjtë, siç raportojnë autoritetet shëndetësore si NHS. Mesazhi kyç: dëgjoni trupin tuaj dhe kërkoni vlerësim mjekësor herët—ndërhyrja në kohë mund të shpëtojë jetë.